ΗΠΕΙΡΟΣ - Γιατί τα ρεκόρ του τουρισμού κρύβουν ρίσκο

Ο Ελληνικός τουρισμός συνεχίζει να καταγράφει ισχυρές επιδόσεις, με υψηλή ζήτηση, αυξημένες ροές και θετικά μηνύματα από τις βασικές αγορές. 

Πίσω από τα ρεκόρ, ωστόσο, διαμορφώνεται ένα πιο σύνθετο τοπίο, στο οποίο οι αντοχές των προορισμών, και ιδιαίτερα των νησιών, δοκιμάζονται ολοένα και περισσότερο. 

Ζητήματα βιωσιμότητας, φέρουσας ικανότητας και ποιότητας ζωής μετακινούνται πλέον από το περιθώριο στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης.

Η Αγγελική Μητροπούλου, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αιγαίου, θέτει στο Tornos News ένα σαφές πλαίσιο προβληματισμού, επισημαίνοντας ότι «στα νησιά ειδικά, οι υποδομές αποτελούν ένα πιο εύκολα αντιλαμβανόμενο και ίσως μετρήσιμο όριο αντοχής στην τουριστική πίεση». 

Η συζήτηση, όπως τονίζει, δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά το κατά πόσο οι τόποι μπορούν να τους υποστηρίξουν χωρίς να υποβαθμίζεται η καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων. 

Σε αυτό το πλαίσιο, δίνει έμφαση στις δημόσιες υποδομές που σχετίζονται με το νερό, την ενέργεια, τη διαχείριση απορριμμάτων, την υγεία και τις μετακινήσεις, υπογραμμίζοντας ότι μόνο πάνω σε αυτή τη βάση μπορεί να οικοδομηθεί ένας τουρισμός με διάρκεια και ανθεκτικότητα.

Τα πιο πρόσφατα δεδομένα δείχνουν μια τάση περιφερειακής διασποράς της ζήτησης, με περιοχές όπως το Ιόνιο, η Ήπειρος, η Χαλκιδική και η Θεσσαλία να ενισχύουν τη θέση τους στον τουριστικό χάρτη. 

Την ίδια στιγμή, ορισμένα υπερκορεσμένα νησιά των Κυκλάδων εμφανίζουν σημάδια κόπωσης, επιβεβαιώνοντας ότι οι ανισορροπίες δεν εξαφανίζονται ακόμη και σε χρονιές με θετικά συνολικά μεγέθη.

Η έννοια των «ορίων αντοχής» επανέρχεται έτσι δυναμικά στο προσκήνιο. 

Η διαχείριση των υδατικών πόρων, των απορριμμάτων και του φυσικού περιβάλλοντος δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική άσκηση, αλλά κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα του ίδιου του τουριστικού προϊόντος. 

Σύμφωνα με την Αγγελική Μητροπούλου, η απουσία σαφών κανόνων και ορίων ενέχει τον κίνδυνο τα σημερινά ρεκόρ να μετατραπούν σε παράγοντα υπονόμευσης της εμπειρίας του επισκέπτη και της αποδοχής του τουρισμού από τις τοπικές κοινωνίες.

Την ίδια ώρα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι επισκέπτες οργανώνουν και βιώνουν το ταξίδι τους. 

Οι online κρατήσεις, τόσο μέσω πλατφορμών όσο και απευθείας, αυξάνονται, ενώ εργαλεία όπως τα ηλεκτρονικά εισιτήρια, η διαχείριση επισκέψεων με time slots και οι εφαρμογές επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους διαμορφώνουν μια πιο «έξυπνη» και προσωποποιημένη εμπειρία. 

Ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά απλώς έναν προορισμό, αλλά μια ομαλή, λειτουργική και προβλέψιμη διαδρομή από την άφιξη έως την αναχώρηση.

Στον αντίποδα των θετικών εξελίξεων, το ανθρώπινο δυναμικό παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα για τον κλάδο. 

Οι δεκάδες χιλιάδες κενές θέσεις εργασίας, ιδιαίτερα σε βασικές ειδικότητες φιλοξενίας, ασκούν πίεση στην ποιότητα των υπηρεσιών και στη λειτουργία των επιχειρήσεων, αναδεικνύοντας την ανάγκη για καλύτερους μισθούς, συνθήκες εργασίας και στοχευμένη εκπαίδευση, ώστε ο τουρισμός να παραμείνει ελκυστικός και για τους ανθρώπους που τον στηρίζουν.

Σε επίπεδο αγορών, οι παραδοσιακές δυνάμεις του ελληνικού τουρισμού, όπως η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και οι ΗΠΑ, συνεχίζουν να τροφοδοτούν τη ζήτηση, με τους Αμερικανούς να ξεχωρίζουν σε επίπεδο δαπάνης. 

Παράλληλα, η στροφή προς νέες αγορές, όπως η Ινδία, η Κίνα, η Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια, θεωρείται καθοριστική για τη μελλοντική ανάπτυξη και τη μείωση της εξάρτησης από περιορισμένο αριθμό χωρών προέλευσης.

Παρά τη γενικά υψηλή ικανοποίηση των επισκεπτών και τη σταθερά ισχυρή εικόνα της Ελλάδας στις διεθνείς προτιμήσεις, η ισορροπία παραμένει εύθραυστη. 

Όπως επισημαίνει η Αγγελική Μητροπούλου, μόνο ένας τουρισμός που σέβεται το περιβάλλον και την τοπική κοινωνία μπορεί να προσφέρει αυθεντική και ποιοτική εμπειρία στον επισκέπτη και να λειτουργεί μακροπρόθεσμα προς όφελος των τόπων ως ζωντανών κοινωνιών και όχι απλώς ως πεδίων κατανάλωσης και επενδύσεων.

Η επόμενη φάση για τον ελληνικό τουρισμό δεν αφορά απλώς τη διατήρηση των επιδόσεων, αλλά τη μετάβαση σε έναν πιο ώριμο και συνειδητό σχεδιασμό, που θα συνδυάζει τη διαχείριση των ροών, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας. 

Σε διαφορετική περίπτωση, η σημερινή επιτυχία κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πίεση για τους ίδιους τους προορισμούς που τη δημιούργησαν.