ΠΡΕΒΕΖΑ: ΑΥΤΙΣΜΟΣ- Η έννοια και το περιεχόμενο του όρου «φάσμα» στο πλαίσιο της αυτιστικής διαταραχής. Τι εννοούμε λέγοντας «φάσμα», της Ροδάνθης Σωτηροπούλου

Ο αυτισμός είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει τρεις βασικές περιοχές της ανάπτυξης του ατόμου, την επικοινωνία, την κοινωνική αλληλεπίδραση και τον ευέλικτο τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Ο τρόπος που αυτές οι αναπτυξιακές δυσκολίες εμφανίζονται στο κάθε άτομο με αυτισμό ποικίλλει (ΥΠΕΠΘ, 2004).

Η πρώτη φορά που δόθηκε ο όρος «αυτιστικό φάσμα» ήταν από τον Wing and Gould (1979) για να επισημανθεί ότι η τριάδα των διαταραχών δεν αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στη κλασική περίπτωση του αυτισμού, όπου το άτομο αρέσκεται στην απομόνωση, διαθέτει φτωχή ικανότητα λόγου-επικοινωνίας και εμφανίζει στερεότυπες/επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές .

Αναφέρεται λοιπόν, σε ένα φάσμα διαταραχών όπου ο αυτισμός μπορεί να κυμανθεί από τις ηπιότερες στις βαρύτερες μορφές του. Συγκεκριμένα το ένα άκρο περιλαμβάνει άτομα με αυτισμό και υψηλή λειτουργικότητα, με ανεπτυγμένο λόγο και διάθεση να αναπτύξουν κοινωνικές σχέσεις αλλά, λόγο της ιδιόρρυθμης συμπεριφοράς τους να μη καταφέρνουν να τις δημιουργήσουν ούτε να τις διατηρήσουν. Ενώ στο άλλο άκρο περιλαμβάνει τις βαρύτερες μορφές του αυτισμού συνδεδεμένη με βαριά νοητική υστέρηση και ποικίλα αυτιστικά χαρακτηριστικά.

Ο αυτισμός συχνά συνδυάζεται με τη νοητική υστέρηση. Επόμενο είναι να διαφέρει ως προς τη σοβαρότητα της διαταραχής, το βαθμό της νοητικής υστέρησης ή την υψηλή νοητική λειτουργικότητα. Συνεπώς, η διαταραχή φάσματος (spectrum disorder) παρουσιάζει μια ανομοιογενή κλινική εικόνα του αυτισμού. Ωστόσο, τα τρία βασικά ελλείμματα πρέπει να συνυπάρχουν για να διαμορφώσουν τη διαταραχή του αυτισμού.

Τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα μπορεί να παρουσιάζουν ταυτόχρονα σοβαρές ανεπάρκειες σε λειτουργίες όπως στη νόηση, στη γλώσσα , την κοινωνική συναλλαγή , τη συναισθηματική ανάπτυξη κ.τ.λ.π. Το άθροισμα κάποιων συμπεριφορών οφείλονται σε συγκεκριμένο τρόπο σκέψης και λειτουργίας.

Η μεταφορική έννοια της λέξης φάσμα, από μόνη της μας κατατοπίζει και μας οδηγεί στο να κατανοήσουμε την ορολογία «φάσμα του αυτισμού». Φάσμα σημαίνει  όλη η γκάμα, ένα σύνολο στο οποίο εντάσσονται παρόμοια υποσύνολα με πολλές ομοιότητες αλλά και κάποιες διαφοροποιήσεις που πιάνουν από ένα νοητό άκρο έως το αντίθετό του, μια κλίμακα από την αρχή ως το τέλος της διαβάθμισής της.

Ο αυτισμός λοιπόν, δεν έχει όρια. Εχει πολλές "εικόνες"  που ποικίλουν από παιδί σε παιδί.